حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠١ - ضمائر شأن و قصه و فصل را در جملات زير استخراج نمائيد

در « نعبد » و « نستعين » فاعلى است و مرفوع مى‌باشد.

ج: ضمير در « ربّك » مضاف اليه است و مجرور در « تعبدوا » فاعل است و مرفوع و ضمير « ايّاه » مستثناء است و منصوب مى‌باشد.

د: ضمير « ايّاى » مفعول است و منصوب مى‌باشد.

ه: ضمير در « لعلّى » اسم است براى « لعلّ » و منصوب مى‌باشد و ضمير در « ابلغ » فاعلى است و مرفوع مى‌باشد.

و: ضمير در « ليتنى » اسم است براى « ليت » و منصوب است و ضمير در « كنت » فاعلى است و مرفوع و در « معهم » مضاف اليه است و مجرور و در « افوز » فاعل است و مرفوع مى‌باشد.

سؤالات و تمرينات ص (١٠١- ١٠٠)

١- مواضع استتار ضمير را ذكر كرده و براى آنها مثالهاى مفيد بياوريد.

٢- ضمير شأن و قصّه چيست؟ براى آن دو مثال بزنيد.

٣- وجه ناميدن ضمير به ضمير فصل چيست؟

٤- اسم اشاره را تعريف كرده و براى آن مثالى بياوريد.

٥- با چه لفظى به دو مذكر و دو مؤنث اشاره مى‌كنند؟ آنرا با ذكر مثال واضح كنيد.

٦- الفاظ اسم اشاره كه به مفرد مؤنث اختصاص دارند چيست؟

٧- ضمائر شأن و قصه و فصل را در جملات زير استخراج نمائيد:

الف: قل هو اللّه احد ( سوره اخلاص آيه ١)

ب: ذلك بانّ اللّه هو الحق و انّ ما يدعون من دونه هو الباطل‌ ( سوره حجّ آيه ٦٢)

ج:

انّ اولياء اللّه هم الذين نظروا الى باطن الدنيا

( نهج البلاغه قصار الحكم ٤٣٢)

د:

اتّقوا معاصى اللّه فى الخلوات فانّ الشاهد هو الحاكم‌

( نهج البلاغه قصار الحكم ٣٢٤)